<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X57n0954">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 954 三千有門頌略解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 954 三千有門頌略解</title>
			<author>明 眞覺略解</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">57</idno>.<idno type="no">954</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">三千有門頌略解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00746">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName>
				<mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04762">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04762</charName>
				<mapping cb:dec="987802" type="PUA">U+F129A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+273D9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蜣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[蜣-儿+(鬼-(白-日+田))]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-06-06T13:40:30">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0054b" n="0054b"/>
<lb ed="X" n="0054b01"/>
<lb ed="X" n="0054b02"/>
<lb ed="X" n="0054b03"/>
<lb ed="X" n="0054b04"/>
<lb ed="X" n="0054b05"/><cb:docNumber>No. 954</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0054b06"/><lb ed="R101" n="0324a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>三千有門頌略解</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0054b07"/>
<lb ed="X" n="0054b08"/><lb ed="R101" n="0324a02"/><byline cb:type="author">明佛隴沙門　眞覺　解</byline>
<lb ed="X" n="0054b09"/><lb ed="R101" n="0324a03"/><byline cb:type="other">靈峰後學　智旭　較</byline>
<lb ed="X" n="0054b10"/><lb ed="R101" n="0324a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三千有門頌略解</cb:mulu><p xml:id="pX57p0054b1001">大經云。生生不可說。乃至不生不生不可說。何
<lb ed="X" n="0054b11"/><lb ed="R101" n="0324a05"/>有三千之頌耶。然亦有因緣故。亦可得說。如其
<lb ed="X" n="0054b12"/><lb ed="R101" n="0324a06"/>不說。何以知不可說。說不可說。二皆悉檀。是故
<lb ed="X" n="0054b13"/><lb ed="R101" n="0324a07"/>陳忠肅公。乘一時可說之機。說不可說頌。此頌
<lb ed="X" n="0054b14"/><lb ed="R101" n="0324a08"/>言簡意高。理深旨備。誠法門之關鍵也。行者幸
<lb ed="X" n="0054b15"/><lb ed="R101" n="0324a09"/>以此爲修心之要焉。</p>
<lb ed="X" n="0054b16"/><lb ed="R101" n="0324a10"/><p xml:id="pX57p0054b1601">萬曆甲申歲仲秋三日下筆故叙</p>
<lb ed="X" n="0054b17"/><lb ed="R101" n="0324a11"/><p xml:id="pX57p0054b1701">原夫三德秘藏。非有非空。雙非空有。而題稱有者。
<lb ed="X" n="0054b18"/><lb ed="R101" n="0324a12"/>所謂秘藏不可思議也。若曰般若纖塵不立。則非
<lb ed="X" n="0054b19"/><lb ed="R101" n="0324a13"/>此空。若曰解脫萬法悉備。則非此假。若曰法身不
<lb ed="X" n="0054b20"/><lb ed="R101" n="0324a14"/>卽兩邊。則非此中。何者。空有分張。是可思議。非圓
<lb ed="X" n="0054b21"/><lb ed="R101" n="0324a15"/>三德。何名秘藏。故於圓有。有卽是空。不唯卽空。亦
<lb ed="X" n="0054b22"/><lb ed="R101" n="0324a16"/>乃卽中。故於圓空。空卽是中。不惟卽中。亦乃卽假。
<lb ed="X" n="0054b23"/><lb ed="R101" n="0324a17"/>故於圓中。不惟雙遮。而復雙照。所謂擧一卽三。言
<lb ed="X" n="0054b24"/><lb ed="R101" n="0324a18"/>三卽一。若世伊三點。首羅三目。不縱不橫。非並非
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0054c" n="0054c"/>
<lb ed="X" n="0054c01"/><lb ed="R101" n="0324b01"/>別。不可思議。是今秘藏也。故題稱有。意實在茲。豈
<lb ed="X" n="0054c02"/><lb ed="R101" n="0324b02"/>同偏敎所云有哉。釋此有二。一開釋。二合釋。開釋
<lb ed="X" n="0054c03"/><lb ed="R101" n="0324b03"/>又四。一釋頌。二釋門。三釋有。四釋三千。釋頌又二。
<lb ed="X" n="0054c04"/><lb ed="R101" n="0324b04"/>一孤應釋。二通別釋。孤應者。應。謂應頌。應長行而
<lb ed="X" n="0054c05"/><lb ed="R101" n="0324b05"/>頌也。如諸經中。先長行。後偈頌。亦如此方先叙後
<lb ed="X" n="0054c06"/><lb ed="R101" n="0324b06"/>銘之類。孤。謂孤起。有不頌長行而自起者。有無長
<lb ed="X" n="0054c07"/><lb ed="R101" n="0324b07"/>文而自起者。俱曰孤起。此頌前雖無文。蓋頌止觀
<lb ed="X" n="0054c08"/><lb ed="R101" n="0324b08"/>圓初門也。宜屬應頌。據今單行。亦孤起攝。應頌孤
<lb ed="X" n="0054c09"/><lb ed="R101" n="0324b09"/>起。皆爲通頌。有門所以。爲別頌也。二通別釋者。頌
<lb ed="X" n="0054c10"/><lb ed="R101" n="0324b10"/>之一字。爲通。頌上四字。爲別。通者。通經律論故。如
<lb ed="X" n="0054c11"/><lb ed="R101" n="0324b11"/>示法華頌華嚴頌等。故通。別者。別在此頌。不通餘
<lb ed="X" n="0054c12"/><lb ed="R101" n="0324b12"/>故。如云華嚴頌非法華頌等。故別。以別待通。無通
<lb ed="X" n="0054c13"/><lb ed="R101" n="0324b13"/>不別。以通對別。無別不通。通別釋題。一家矩則。永
<lb ed="X" n="0054c14"/><lb ed="R101" n="0324b14"/>殊他解。具如妙宗破斥云云。二釋門者。門隨敎立。
<lb ed="X" n="0054c15"/><lb ed="R101" n="0324b15"/>敎隨理生。理有生滅無生無量無作之異。敎有藏
<lb ed="X" n="0054c16"/><lb ed="R101" n="0324b16"/>通別圓四敎之殊。敎旣有四。門豈一乎。故敎敎各
<lb ed="X" n="0054c17"/><lb ed="R101" n="0324b17"/>有四門。門門各有一理。依門入理。理復隨多。理本
<lb ed="X" n="0054c18"/><lb ed="R101" n="0324b18"/>是一。豈有十六。開會廢竟。其理自平。問。今之門者。
<lb ed="X" n="0054c19"/><lb ed="R101" n="0325a01"/>何敎何門何理攝耶。答。能詮所詮旣非偏小。理合
<lb ed="X" n="0054c20"/><lb ed="R101" n="0325a02"/>圓門。圓門初有。卽無作理。故頌云。不以妙假有門
<lb ed="X" n="0054c21"/><lb ed="R101" n="0325a03"/>觀。誰知法界具足法。又經說門多種。有以敎爲門
<lb ed="X" n="0054c22"/><lb ed="R101" n="0325a04"/>者。卽文字爲門也。如大品四十二字門等。有以觀
<lb ed="X" n="0054c23"/><lb ed="R101" n="0325a05"/>爲門者。卽觀行爲門也。如釋論明菩薩修三三昧
<lb ed="X" n="0054c24"/><lb ed="R101" n="0325a06"/>緣諸法實相等。有以智爲門者。卽智慧爲門也。如
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0055a" n="0055a"/>
<lb ed="X" n="0055a01"/><lb ed="R101" n="0325a07"/>法華經云其智慧門等。有以理爲門者。卽理爲門
<lb ed="X" n="0055a02"/><lb ed="R101" n="0325a08"/>也。如大品明無生法無來無去卽是佛等。今圓初
<lb ed="X" n="0055a03"/><lb ed="R101" n="0325a09"/>有。豈外乎是。何者。敎故有觀。觀故有智。智故入理。
<lb ed="X" n="0055a04"/><lb ed="R101" n="0325a10"/>理故圓妙。此頌三十六句。二百五十二言。非敎乎。
<lb ed="X" n="0055a05"/><lb ed="R101" n="0325a11"/>因敎知有。知有者非智乎。知有故施功爲眞爲俗
<lb ed="X" n="0055a06"/><lb ed="R101" n="0325a12"/>爲中。非觀乎。三諦理顯圓妙開敷。物物無拘。頭頭
<lb ed="X" n="0055a07"/><lb ed="R101" n="0325a13"/>不礙。非理乎。或曰。敎門通觀。觀門通智。智門通理。
<lb ed="X" n="0055a08"/><lb ed="R101" n="0325a14"/>理復何通。曰。止觀有此問。彼答云。能依是門。所依
<lb ed="X" n="0055a09"/><lb ed="R101" n="0325a15"/>何得非門。雖無所通。究竟徧通。是妙門也。故此初
<lb ed="X" n="0055a10"/><lb ed="R101" n="0325a16"/>有。亦須四門。又復應知。不惟圓有用此四門。一十
<lb ed="X" n="0055a11"/><lb ed="R101" n="0325a17"/>六門。須敎須觀須智入理。但此圓有。故約大釋。三
<lb ed="X" n="0055a12"/><lb ed="R101" n="0325a18"/>釋有者。有卽究竟有。三千法是也。智者大師云。以
<lb ed="X" n="0055a13"/><lb ed="R101" n="0325b01"/>有門爲圓通之相。又云。此相四門皆妙無粗。頌云。
<lb ed="X" n="0055a14"/><lb ed="R101" n="0325b02"/>不思議假非偏假。假。卽有也。非偏。卽圓也。豈非有
<lb ed="X" n="0055a15"/><lb ed="R101" n="0325b03"/>卽圓通且妙乎。或曰。有門旣妙。三門亦妙。何偏稱
<lb ed="X" n="0055a16"/><lb ed="R101" n="0325b04"/>有。曰。三門平等。有復何妨。若有爲法界。攝一切法。
<lb ed="X" n="0055a17"/><lb ed="R101" n="0325b05"/>則見思之假爲法界。亦攝一切法。生死之有卽實
<lb ed="X" n="0055a18"/><lb ed="R101" n="0325b06"/>相有。亦攝一切法。所謂一法趣一切法。一切法趣
<lb ed="X" n="0055a19"/><lb ed="R101" n="0325b07"/>一法也。一切法趣有。有卽法界實相。出法界實相
<lb ed="X" n="0055a20"/><lb ed="R101" n="0325b08"/>外。更無可論。此卽立題爲有之意。四釋三千者。有
<lb ed="X" n="0055a21"/><lb ed="R101" n="0325b09"/>事有理。事者。事造三千。理者。理具三千。華嚴經云。
<lb ed="X" n="0055a22"/><lb ed="R101" n="0325b10"/>心如工畫師。造種種五陰。荆谿釋云。言心造者。不
<lb ed="X" n="0055a23"/><lb ed="R101" n="0325b11"/>出二意。一者約理。造卽是具。二者約事。不出三世。
<lb ed="X" n="0055a24"/><lb ed="R101" n="0325b12"/>今先明理具。次明事造。理具三千者。不二門云。心
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0055b" n="0055b"/>
<lb ed="X" n="0055b01"/><lb ed="R101" n="0325b13"/>之色心也。謂根塵相對。一念心起。此一念心。具三
<lb ed="X" n="0055b02"/><lb ed="R101" n="0325b14"/>千法。三千法者。謂念心若起。必屬一界。一界現起。
<lb ed="X" n="0055b03"/><lb ed="R101" n="0325b15"/>九界冥伏。冥伏爲理。現起爲事。理事互具。成十法
<lb ed="X" n="0055b04"/><lb ed="R101" n="0325b16"/>界。十法界者。所謂地獄。餓鬼。畜生。修羅。人。天。聲聞。
<lb ed="X" n="0055b05"/><lb ed="R101" n="0325b17"/>緣覺。菩薩。佛也。十界各各現起冥伏。互具成百法
<lb ed="X" n="0055b06"/><lb ed="R101" n="0325b18"/>界。又百界各具十如是法。所謂如是相。如是性。如
<lb ed="X" n="0055b07"/><lb ed="R101" n="0326a01"/>是體。如是力。如是作。如是因。如是緣。如是果。如是
<lb ed="X" n="0055b08"/><lb ed="R101" n="0326a02"/>報。如是本末究竟等。若一界具十。十界則具百。百
<lb ed="X" n="0055b09"/><lb ed="R101" n="0326a03"/>界則具千如是法矣。此千如是。五陰一千。衆生一
<lb ed="X" n="0055b10"/><lb ed="R101" n="0326a04"/>千。此二千法。屬正報。國土一千。屬依報。依正共論。
<lb ed="X" n="0055b11"/><lb ed="R101" n="0326a05"/>故曰三千。止觀云。若無心而<anchor xml:id="nkr_note_add_0055b1101" n="0055b1101"/><anchor xml:id="beg0055b1101" n="0055b1101"/>已<anchor xml:id="end0055b1101"/>。介爾有心。則三千
<lb ed="X" n="0055b12"/><lb ed="R101" n="0326a06"/>具足。法華玄義云。根塵相對。一念心起。於十界中。
<lb ed="X" n="0055b13"/><lb ed="R101" n="0326a07"/>必屬一界。卽具百界千如。於一念中。悉皆備足。此
<lb ed="X" n="0055b14"/><lb ed="R101" n="0326a08"/>心幻師。於一日夜。常造種種衆生種種五陰種種
<lb ed="X" n="0055b15"/><lb ed="R101" n="0326a09"/>國土。所謂地獄假實國土。乃至佛界假實國土。行
<lb ed="X" n="0055b16"/><lb ed="R101" n="0326a10"/>人當自選擇何道可從。敎觀二文皆譚理具。故引
<lb ed="X" n="0055b17"/><lb ed="R101" n="0326a11"/>以證。若欲備知。須當啓彼。次明事造者。事造三千
<lb ed="X" n="0055b18"/><lb ed="R101" n="0326a12"/>也。荆谿云。卽心名變。變名爲造。造謂體用。體用者。
<lb ed="X" n="0055b19"/><lb ed="R101" n="0326a13"/>全體起用也。體者。三千之性。性卽理具。用者。二千
<lb ed="X" n="0055b20"/><lb ed="R101" n="0326a14"/>之相。相卽事造。荆谿又云。並由理具。方有事用。今
<lb ed="X" n="0055b21"/><lb ed="R101" n="0326a15"/>欲修觀。但觀理具。俱破俱立。俱是法界。任運攝得
<lb ed="X" n="0055b22"/><lb ed="R101" n="0326a16"/>權實所現。又四句立法云。理則性德緣了。事則修
<lb ed="X" n="0055b23"/><lb ed="R101" n="0326a17"/>德三因。迷則三道流轉。悟則果中勝用。初句卽理
<lb ed="X" n="0055b24"/><lb ed="R101" n="0326a18"/>具三千也。二三四句卽事造三千也。又事造中。初
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0055c" n="0055c"/>
<lb ed="X" n="0055c01"/><lb ed="R101" n="0326b01"/>句謂順修事。名字等四卽是也。第二句謂逆修事。
<lb ed="X" n="0055c02"/><lb ed="R101" n="0326b02"/>理卽是也。第三句究竟卽。圓滿菩提是也。此初句
<lb ed="X" n="0055c03"/><lb ed="R101" n="0326b03"/>幷第三句。但約圓敎順修而論。理而推之。前三敎
<lb ed="X" n="0055c04"/><lb ed="R101" n="0326b04"/>人俱名順修。故四敎義俱判六卽。但分證究竟不
<lb ed="X" n="0055c05"/><lb ed="R101" n="0326b05"/>同也。若約收簡。收則俱名爲順。簡則別修猶逆。豈
<lb ed="X" n="0055c06"/><lb ed="R101" n="0326b06"/>藏通人而預其順。別敎證道。方入順流。問。前云收
<lb ed="X" n="0055c07"/><lb ed="R101" n="0326b07"/>則俱名爲順。人天乘者爲逆爲順。答。人天在暫免
<lb ed="X" n="0055c08"/><lb ed="R101" n="0326b08"/>三途苦邊。亦名爲順。唯三惡道。無順純逆。故獨判
<lb ed="X" n="0055c09"/><lb ed="R101" n="0326b09"/>其逆修者也。有人不許三惡六卽。請觀修字。善惡
<lb ed="X" n="0055c10"/><lb ed="R101" n="0326b10"/>雖異。其修豈殊。旣稱修者。在因邊不無六義。故妙
<lb ed="X" n="0055c11"/><lb ed="R101" n="0326b11"/>宗鈔云。三乘人天等下至蛣<g ref="#CB04762">𧏙</g>。皆須六卽判其初
<lb ed="X" n="0055c12"/><lb ed="R101" n="0326b12"/>後。若不爾者。則十界不全。六卽不徧。何名立法網
<lb ed="X" n="0055c13"/><lb ed="R101" n="0326b13"/>法無餘。但順修趣上。逆修趣下。自殊冠履。故逆修
<lb ed="X" n="0055c14"/><lb ed="R101" n="0326b14"/>者。置之理卽。貶而不論。若細推之。理合倂有。況情
<lb ed="X" n="0055c15"/><lb ed="R101" n="0326b15"/>與無情。悉約十界。豈三惡道。獨不然哉。故三千法。
<lb ed="X" n="0055c16"/><lb ed="R101" n="0326b16"/>一塵三千不少。刹海三千不多。縱亦三千。橫亦三
<lb ed="X" n="0055c17"/><lb ed="R101" n="0326b17"/>千。三千自在。無法不徧。故題之曰三千有也。復頌
<lb ed="X" n="0055c18"/><lb ed="R101" n="0326b18"/>之曰不思議有。事理三十。立題罄矣。問台。宗釋題。
<lb ed="X" n="0055c19"/><lb ed="R101" n="0327a01"/>皆有五章。此釋論題。還例否耶。答。台宗釋經。五章
<lb ed="X" n="0055c20"/><lb ed="R101" n="0327a02"/>悉例。釋諸論題。未見懸譚。若以義推。亦應具有。且
<lb ed="X" n="0055c21"/><lb ed="R101" n="0327a03"/>題中門者。如以理爲門。卽單法爲名。若以門爲喩。
<lb ed="X" n="0055c22"/><lb ed="R101" n="0327a04"/>卽法譬爲名。今能通卽所通理。正以單法爲名也。
<lb ed="X" n="0055c23"/><lb ed="R101" n="0327a05"/>題中三千有者。卽是理。理卽法界。頌云。門門一一
<lb ed="X" n="0055c24"/><lb ed="R101" n="0327a06"/>爲法界。故知法界爲體也。此法界體。從三觀入。若
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0056a" n="0056a"/>
<lb ed="X" n="0056a01"/><lb ed="R101" n="0327a07"/>匪三觀。入則無由。頌云不以妙假有門觀。誰知法
<lb ed="X" n="0056a02"/><lb ed="R101" n="0327a08"/>界具足法。故知三觀爲宗也。三千之性爲能具。三
<lb ed="X" n="0056a03"/><lb ed="R101" n="0327a09"/>千之相爲所具。能具卽體。所具卽用。頌云。若止觀
<lb ed="X" n="0056a04"/><lb ed="R101" n="0327a10"/>心不觀具。則於一觀分二家。故知具字爲用也。又
<lb ed="X" n="0056a05"/><lb ed="R101" n="0327a11"/>云。一家觀門異諸說。旣異諸說。不同偏小。故知大
<lb ed="X" n="0056a06"/><lb ed="R101" n="0327a12"/>乘爲敎相也。辭義若此。故知應有。二合釋者。又爲
<lb ed="X" n="0056a07"/><lb ed="R101" n="0327a13"/>二。一會通總別。二具有十乘。會通總別者。題目是
<lb ed="X" n="0056a08"/><lb ed="R101" n="0327a14"/>總。正文是別。以總總別。別無所別。以別別總。總無
<lb ed="X" n="0056a09"/><lb ed="R101" n="0327a15"/>所總。總無所總。故總卽是別。別無所別。故別卽是
<lb ed="X" n="0056a10"/><lb ed="R101" n="0327a16"/>總。故於總中領略。則於別中思過半矣。問。若曰總
<lb ed="X" n="0056a11"/><lb ed="R101" n="0327a17"/>無所總。總卽是別。用別何爲。答。旣曰別無所別。別
<lb ed="X" n="0056a12"/><lb ed="R101" n="0327a18"/>卽是總。不妨有別。愈彰總意。總有能通之門。所通
<lb ed="X" n="0056a13"/><lb ed="R101" n="0327b01"/>之理。能卽是所。所卽是能。別亦例爾。能通之門者。
<lb ed="X" n="0056a14"/><lb ed="R101" n="0327b02"/>問。別中四門齊觀。總中何獨稱有。答。皆不思議故。
<lb ed="X" n="0056a15"/><lb ed="R101" n="0327b03"/>圓敎初門故。門爲能通。理爲所通。所通之理。藉能
<lb ed="X" n="0056a16"/><lb ed="R101" n="0327b04"/>通入。能通卽四門也。四門寬廣。有門爲要。若入有
<lb ed="X" n="0056a17"/><lb ed="R101" n="0327b05"/>門。有門不可思議故。有卽三門。若入三門。三門不
<lb ed="X" n="0056a18"/><lb ed="R101" n="0327b06"/>可思議故。三卽有門。故頌曰。初門卽三三卽一。旣
<lb ed="X" n="0056a19"/><lb ed="R101" n="0327b07"/>皆不可思議。何甞定三定一。故頌曰。非一非三又
<lb ed="X" n="0056a20"/><lb ed="R101" n="0327b08"/>非四。所以別中四門。卽總中之有。總中之有。卽別
<lb ed="X" n="0056a21"/><lb ed="R101" n="0327b09"/>中之四。別中雖四。意實在有。所謂圓門。所謂不可
<lb ed="X" n="0056a22"/><lb ed="R101" n="0327b10"/>思議故。故頌曰。是故四門之初門。卽是不可思議
<lb ed="X" n="0056a23"/><lb ed="R101" n="0327b11"/>假。又曰。不以妙假有門觀。誰知法界具足法。故知
<lb ed="X" n="0056a24"/><lb ed="R101" n="0327b12"/>一三雖異。總別無差。</p><p xml:id="pX57p0056a2409" cb:place="inline">所謂所通之理者。問。總曰三
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0056b" n="0056b"/>
<lb ed="X" n="0056b01"/><lb ed="R101" n="0327b13"/>千。別曰法界。法界似無。三千是有。總別何會。答。若
<lb ed="X" n="0056b02"/><lb ed="R101" n="0327b14"/>曰法界似無。便同他說。非今性具。須知三千一一
<lb ed="X" n="0056b03"/><lb ed="R101" n="0327b15"/>全體皆是法界。法界全體悉是三千。但全性成修。
<lb ed="X" n="0056b04"/><lb ed="R101" n="0327b16"/>卽三千之相。全修在性。卽三千之性。三千之相。總
<lb ed="X" n="0056b05"/><lb ed="R101" n="0327b17"/>中曰有。三千之性。別中曰一。一卽是有。有卽是一。
<lb ed="X" n="0056b06"/><lb ed="R101" n="0327b18"/>故頌曰。豈知十界本來一。三千本一亦如是。又曰。
<lb ed="X" n="0056b07"/><lb ed="R101" n="0328a01"/>非但空。非但中。旣俱非但。中空有有。豈同他宗法
<lb ed="X" n="0056b08"/><lb ed="R101" n="0328a02"/>界。擴然太空哉。問。他宗法界。亦有事事無礙。何同
<lb ed="X" n="0056b09"/><lb ed="R101" n="0328a03"/>太空。答。彼但果上融通。何關衆生本理者也。故實
<lb ed="X" n="0056b10"/><lb ed="R101" n="0328a04"/>不類。問。自宗他宗。簡別云何。答。有粗有妙。他宗云。
<lb ed="X" n="0056b11"/><lb ed="R101" n="0328a05"/>法界之理。惟一淸淨。不具通惑別惑事識業識煩
<lb ed="X" n="0056b12"/><lb ed="R101" n="0328a06"/>惱結業三乘六道變易分段。迷中二法。理皆不具。
<lb ed="X" n="0056b13"/><lb ed="R101" n="0328a07"/>理旣不具。便成別有。別有之法。非二佛性。旣非佛
<lb ed="X" n="0056b14"/><lb ed="R101" n="0328a08"/>性。豈非佛性被迷中二法之所覆也。所覆之法。皆
<lb ed="X" n="0056b15"/><lb ed="R101" n="0328a09"/>由眞如不守自性。隨於染緣。作上迷中二法。法智
<lb ed="X" n="0056b16"/><lb ed="R101" n="0328a10"/>大師立喩云。如淳善人。一切惡事。非本所能。爲惡
<lb ed="X" n="0056b17"/><lb ed="R101" n="0328a11"/>人逼。令作衆惡。故說善人爲惡人所覆。今欲歸中。
<lb ed="X" n="0056b18"/><lb ed="R101" n="0328a12"/>復用淸淨眞如。別緣眞諦及以俗中。次第翻破一
<lb ed="X" n="0056b19"/><lb ed="R101" n="0328a13"/>切迷中二法。是故能宗之人。所宗之敎。悉成粗也。
<lb ed="X" n="0056b20"/><lb ed="R101" n="0328a14"/>今家不爾。以知法界具染惡性。體染惡修。故通別
<lb ed="X" n="0056b21"/><lb ed="R101" n="0328a15"/>惑等一切迷法。當處卽是緣了佛性。旣皆佛性。豈
<lb ed="X" n="0056b22"/><lb ed="R101" n="0328a16"/>有佛性更覆佛性。法智大師立喩云。如君子不器。
<lb ed="X" n="0056b23"/><lb ed="R101" n="0328a17"/>善惡皆能。或同惡人作諸惡事。則彰<anchor xml:id="nkr_note_add_0056b2301" n="0056b2301"/><anchor xml:id="beg0056b2301" n="0056b2301"/>己<anchor xml:id="end0056b2301"/>能。何覆之
<lb ed="X" n="0056b24"/><lb ed="R101" n="0328a18"/>有。故卽二迷以爲緣了。顯發於正。是故此宗。能宗
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0056c" n="0056c"/>
<lb ed="X" n="0056c01"/><lb ed="R101" n="0328b01"/>所宗。悉皆稱妙。頌曰。惟一具字顯今宗。此歎所宗
<lb ed="X" n="0056c02"/><lb ed="R101" n="0328b02"/>之妙也。頌曰。入此宗者甚希有。此歎能宗之妙也。
<lb ed="X" n="0056c03"/><lb ed="R101" n="0328b03"/>頌曰。彼迷一心具諸法。此斥能宗之粗也。頌曰。墮
<lb ed="X" n="0056c04"/><lb ed="R101" n="0328b04"/>在通別次第中。此斥所宗之粗也。自宗他宗。粗妙
<lb ed="X" n="0056c05"/><lb ed="R101" n="0328b05"/>如是。</p><p xml:id="pX57p0056c0503" cb:place="inline">所謂能卽是所者。問。能卽有門。所卽三千。云
<lb ed="X" n="0056c06"/><lb ed="R101" n="0328b06"/>何相卽。答。能通之門。卽修也。所通之理。卽性也。所
<lb ed="X" n="0056c07"/><lb ed="R101" n="0328b07"/>謂全修在性。全性成修。豈不相卽。</p><p xml:id="pX57p0056c0714" cb:place="inline">所謂所卽是能
<lb ed="X" n="0056c08"/><lb ed="R101" n="0328b08"/>者。問。若解能卽是所。便悟所卽是能。何翻覆耶。答。
<lb ed="X" n="0056c09"/><lb ed="R101" n="0328b09"/>誠如所問。但前以境融觀。恐有境存。今乃以觀融
<lb ed="X" n="0056c10"/><lb ed="R101" n="0328b10"/>境。仍恐觀在。故互融之。不留朕迹。又融則無二。不
<lb ed="X" n="0056c11"/><lb ed="R101" n="0328b11"/>廢兩分。表不思議境觀。縱橫逆順。無不圓融。故作
<lb ed="X" n="0056c12"/><lb ed="R101" n="0328b12"/>是說也。</p><p xml:id="pX57p0056c1204" cb:place="inline">二具有十乘者。問。聞夫修有正與方便。今
<lb ed="X" n="0056c13"/><lb ed="R101" n="0328b13"/>是何修。答。正修。問。正有十乘。頌還有耶。答。十乘理
<lb ed="X" n="0056c14"/><lb ed="R101" n="0328b14"/>徧。況此頌也。略陳梗槩。一觀不思議境。謂觀五陰
<lb ed="X" n="0056c15"/><lb ed="R101" n="0328b15"/>悉忘能所。故不思議。頌曰。不思議假非偏假。又曰。
<lb ed="X" n="0056c16"/><lb ed="R101" n="0328b16"/>卽是不可思議假。旣曰假非偏假。則一假具足一
<lb ed="X" n="0056c17"/><lb ed="R101" n="0328b17"/>切諸法。諸法卽百界千如也。此法卽空卽假卽中。
<lb ed="X" n="0056c18"/><lb ed="R101" n="0328b18"/>廣大圓滿。橫豎自在。更不前後。豈非不可思議境。
<lb ed="X" n="0056c19"/><lb ed="R101" n="0329a01"/>也。二眞正發菩提心。旣知前境。當發大心。發大心
<lb ed="X" n="0056c20"/><lb ed="R101" n="0329a02"/>者。悲自悲他。上求下化也。上求。謂求佛果。下化。謂
<lb ed="X" n="0056c21"/><lb ed="R101" n="0329a03"/>化衆生。悲自向不知此。方今始悟。悲他一向在迷。
<lb ed="X" n="0056c22"/><lb ed="R101" n="0329a04"/>全不省覺。頌云。不以妙假有門觀。誰知法界具足
<lb ed="X" n="0056c23"/><lb ed="R101" n="0329a05"/>法。此頌悲自也。又云。彼迷一心具諸法。墮在通別
<lb ed="X" n="0056c24"/><lb ed="R101" n="0329a06"/>次第中。此頌悲他也。旣悲自及他。豈不爲他說此。
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0057a" n="0057a"/>
<lb ed="X" n="0057a01"/><lb ed="R101" n="0329a07"/>故知此頌。不少菩提心矣。三善巧安心止觀。止。卽
<lb ed="X" n="0057a02"/><lb ed="R101" n="0329a08"/>三止。觀。卽三觀。卽止爲觀。卽觀爲止。隨自隨他。或
<lb ed="X" n="0057a03"/><lb ed="R101" n="0329a09"/>暗或散。稱機修治。故曰善巧。頌曰。空卽是心假是
<lb ed="X" n="0057a04"/><lb ed="R101" n="0329a10"/>色。非色非心名曰中。此頌三觀安心也。又云。色心
<lb ed="X" n="0057a05"/><lb ed="R101" n="0329a11"/>絕處中體現。此頌三止安心也。四破法徧。法。卽見
<lb ed="X" n="0057a06"/><lb ed="R101" n="0329a12"/>思塵沙無明也。以三觀破三惑。非前非後。亦不一
<lb ed="X" n="0057a07"/><lb ed="R101" n="0329a13"/>時。故曰破徧。頌曰。空卽是心假是色。非色非心名
<lb ed="X" n="0057a08"/><lb ed="R101" n="0329a14"/>曰中。空卽是心者。破見思惑也。假是色者。破塵沙
<lb ed="X" n="0057a09"/><lb ed="R101" n="0329a15"/>惑也。非色非心者。破無明惑也。此三頓破。故曰破
<lb ed="X" n="0057a10"/><lb ed="R101" n="0329a16"/>徧。若稍有法存。則不名徧也。五識通塞。若根若塵。
<lb ed="X" n="0057a11"/><lb ed="R101" n="0329a17"/>若一念心與道間隔。卽塞也。若加觀照。卽通也。知
<lb ed="X" n="0057a12"/><lb ed="R101" n="0329a18"/>間隔。知觀照。卽識也。頌曰。聞思修證無不妙。心能
<lb ed="X" n="0057a13"/><lb ed="R101" n="0329b01"/>觀此體具故。此頌通也。又曰。若止觀心不觀具。則
<lb ed="X" n="0057a14"/><lb ed="R101" n="0329b02"/>於一觀分二家。此頌塞也。若通須護。有塞須破。於
<lb ed="X" n="0057a15"/><lb ed="R101" n="0329b03"/>通起塞。能破如所破。其斯之謂與。六道品調適。道
<lb ed="X" n="0057a16"/><lb ed="R101" n="0329b04"/>品。卽三十七道品。調適。卽隨宜對治也。人若於此
<lb ed="X" n="0057a17"/><lb ed="R101" n="0329b05"/>法門一一分曉。一一修治。雖止雖觀。彌暗彌散。或
<lb ed="X" n="0057a18"/><lb ed="R101" n="0329b06"/>動或靜。隨境隨流。蓋未調適破惑故也。今乃隨其
<lb ed="X" n="0057a19"/><lb ed="R101" n="0329b07"/>根性。一一調之。何者。或宜初門入法界。卽修初門
<lb ed="X" n="0057a20"/><lb ed="R101" n="0329b08"/>以至破惑。或宜三門入法界。卽修三門以至破惑。
<lb ed="X" n="0057a21"/><lb ed="R101" n="0329b09"/>若入初門。卽入三門。若入三門。卽入初門。故頌曰。
<lb ed="X" n="0057a22"/><lb ed="R101" n="0329b10"/>初門卽三三卽一。是謂調適。七對治助開。以上道
<lb ed="X" n="0057a23"/><lb ed="R101" n="0329b11"/>品對其根性。助修開發也。圓理開發。則不住初門。
<lb ed="X" n="0057a24"/><lb ed="R101" n="0329b12"/>亦不住二三四門。門門俱遣。法界圓通。故頌曰。非
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0057b" n="0057b"/>
<lb ed="X" n="0057b01"/><lb ed="R101" n="0329b13"/>一非三又非四。八知次位。次位。謂五十五位也。須
<lb ed="X" n="0057b02"/><lb ed="R101" n="0329b14"/>判六卽。何者。或有高推聖境。自鄙無分。或有以下
<lb ed="X" n="0057b03"/><lb ed="R101" n="0329b15"/>劣人。濫齊極果。故以卽而常六。簡下劣人。六而常
<lb ed="X" n="0057b04"/><lb ed="R101" n="0329b16"/>卽。收高推者。緩急得宜。入薩婆若。頌曰。凡夫心具
<lb ed="X" n="0057b05"/><lb ed="R101" n="0329b17"/>卽佛具。是爲位次。九能安忍。安忍。謂有內外三術
<lb ed="X" n="0057b06"/><lb ed="R101" n="0329b18"/>安忍於心。內三術。法也。外三術。人也。人法希有。安
<lb ed="X" n="0057b07"/><lb ed="R101" n="0330a01"/>忍於心。故頌曰。惟一具字顯今宗。入此宗者甚希
<lb ed="X" n="0057b08"/><lb ed="R101" n="0330a02"/>有。十離法愛。前之九乘。或直達初住。或超至等妙。
<lb ed="X" n="0057b09"/><lb ed="R101" n="0330a03"/>皆無著想。若生法愛。卽墮信中。豈能前進到薩雲
<lb ed="X" n="0057b10"/><lb ed="R101" n="0330a04"/>地。故頌曰取著不圓則不具也。須知初是上根所
<lb ed="X" n="0057b11"/><lb ed="R101" n="0330a05"/>修。從二至六。中根用觀。自七至十。下根作功。雖裂
<lb ed="X" n="0057b12"/><lb ed="R101" n="0330a06"/>三根。同觀一不思議境。卽不思議境。具下九乘。九
<lb ed="X" n="0057b13"/><lb ed="R101" n="0330a07"/>乘不離一境。一境不廢九乘。若不爾者。卽非圓門
<lb ed="X" n="0057b14"/><lb ed="R101" n="0330a08"/>修相。又非大白牛車。故凡修履。十乘具足。不可見
<lb ed="X" n="0057b15"/><lb ed="R101" n="0330a09"/>此上中下說。便不修九。妄修上根。問。今釋頌題。用
<lb ed="X" n="0057b16"/><lb ed="R101" n="0330a10"/>十乘爲。答。若非十乘。卽同破驢車。運載衆生入於
<lb ed="X" n="0057b17"/><lb ed="R101" n="0330a11"/>惡道。故此十乘。經經皆有。論論不無。但昧者不知。
<lb ed="X" n="0057b18"/><lb ed="R101" n="0330a12"/>修墮偏倒。能知具足。始爲上乘。釋題竟。</p>
<lb ed="X" n="0057b19"/><lb ed="R101" n="0330a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX57p0057b1901">宋忠肅公陳瓘述</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057b20"/><lb ed="R101" n="0330a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0057b2001">陳瓘。字瑩中。官諫議。諡忠肅。述者。不敢當作。公之
<lb ed="X" n="0057b21"/><lb ed="R101" n="0330a15"/>謙辭。公受法於中立法師。爲法智大師五世孫。觀
<lb ed="X" n="0057b22"/><lb ed="R101" n="0330a16"/>其所上師書。見其諄諄於敎觀矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057b23"/><lb ed="R101" n="0330a17"/><p xml:id="pX57p0057b2301">△正文四。初能通門。二所通理。三觀卽境。四境卽
<lb ed="X" n="0057b24"/><lb ed="R101" n="0330a18"/>觀。初中二。初明初門不可思議。二明四門圓融無
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0057c" n="0057c"/>
<lb ed="X" n="0057c01"/><lb ed="R101" n="0330b01"/>礙。初又二。初明三觀圓融。二結不可思議。初又三。
<lb ed="X" n="0057c02"/><lb ed="R101" n="0330b02"/>初明假觀。二明空觀。三明中觀。今初。</p>
<lb ed="X" n="0057c03"/><lb ed="R101" n="0330b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0057c0301"><l>不思議假非偏假</l><l>此假本具一切法</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0057c04"/><lb ed="R101" n="0330b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0057c0401">不思議假者。圓敎初門也。假卽是有。有何所有。有
<lb ed="X" n="0057c05"/><lb ed="R101" n="0330b05"/>三千法也。此三千法。卽空卽中。故曰非偏。旣卽空
<lb ed="X" n="0057c06"/><lb ed="R101" n="0330b06"/>中。非三非一。故不思議。不思議假者。標也。非偏假
<lb ed="X" n="0057c07"/><lb ed="R101" n="0330b07"/>者。釋也。下句出非偏所以。藏敎以生滅觀。觀一切
<lb ed="X" n="0057c08"/><lb ed="R101" n="0330b08"/>法。一一隔歷。故謂偏。圓敎以無作觀。觀一切法。一
<lb ed="X" n="0057c09"/><lb ed="R101" n="0330b09"/>一圓融。故謂非。一切法者。空中法也。此法天然。非
<lb ed="X" n="0057c10"/><lb ed="R101" n="0330b10"/>今始有。故曰本具。下二觀例此應云眞空不空非
<lb ed="X" n="0057c11"/><lb ed="R101" n="0330b11"/>但空。此空本具一切法。中觀亦爾。文略意周矣。所
<lb ed="X" n="0057c12"/><lb ed="R101" n="0330b12"/>謂具法者。假具空中法。空具中假法。中具兩邊法。
<lb ed="X" n="0057c13"/><lb ed="R101" n="0330b13"/>問。假卽空中。何獨稱假。答。有易修故。若入初門。三
<lb ed="X" n="0057c14"/><lb ed="R101" n="0330b14"/>門齊故。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0057c1404" cb:place="inline">△二明空觀。</p>
<lb ed="X" n="0057c15"/><lb ed="R101" n="0330b15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0057c1501"><l>眞空不空非但空</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0057c16"/><lb ed="R101" n="0330b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0057c1601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0057c1601" n="0057c1601"/><anchor xml:id="beg0057c1601" n="0057c1601"/>但<anchor xml:id="end0057c1601"/>空者。小乘偏空也。小乘因滅苦集。顯偏眞理。偏
<lb ed="X" n="0057c17"/><lb ed="R101" n="0330b17"/>眞不卽諸法。故空爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0057c1701" n="0057c1701"/><anchor xml:id="beg0057c1701" n="0057c1701"/>但<anchor xml:id="end0057c1701"/>。又因滅會眞。滅非眞諦。故
<lb ed="X" n="0057c18"/><lb ed="R101" n="0330b18"/>空不眞。圓空具足百界千如。故曰不空。具有之空。
<lb ed="X" n="0057c19"/><lb ed="R101" n="0331a01"/>豈同偏小。故曰非但。非但空者。乃畢竟空。故曰眞
<lb ed="X" n="0057c20"/><lb ed="R101" n="0331a02"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0057c2002" cb:place="inline">△三明中觀。</p>
<lb ed="X" n="0057c21"/><lb ed="R101" n="0331a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0057c2101"><l>圓中圓滿非但中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0057c22"/><lb ed="R101" n="0331a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0057c2201">但中者。別敎中理。如雲外月。迴出二邊。不卽空有。
<lb ed="X" n="0057c23"/><lb ed="R101" n="0331a05"/>故謂之但。旣不卽邊。中理欠闕也。圓中卽空卽假。
<lb ed="X" n="0057c24"/><lb ed="R101" n="0331a06"/>自異偏敎。故謂之非。旣卽兩邊。中道圓滿也。出空
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0058a" n="0058a"/>
<lb ed="X" n="0058a01"/><lb ed="R101" n="0331a07"/>中者。頌意恐人妄謂假爲初門可也。空中豈亦初
<lb ed="X" n="0058a02"/><lb ed="R101" n="0331a08"/>乎。故今以不空圓滿釋之。自彰空中有假。假非初
<lb ed="X" n="0058a03"/><lb ed="R101" n="0331a09"/>門耶。初門是假。次門是空。三門是照。四門是遮。今
<lb ed="X" n="0058a04"/><lb ed="R101" n="0331a10"/>置三門。且修初者。不思議故<note place="inline">初明三觀圓融竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058a0419" cb:place="inline">△二結不
<lb ed="X" n="0058a05"/><lb ed="R101" n="0331a11"/>可思議。</p>
<lb ed="X" n="0058a06"/><lb ed="R101" n="0331a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0058a0601"><l>是故四門之初門</l><l>卽是不可思議假</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0058a07"/><lb ed="R101" n="0331a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0058a0701">四門者。謂有門。空門。亦空亦有門。非空非有門也。
<lb ed="X" n="0058a08"/><lb ed="R101" n="0331a14"/>初門者。有門也。此有雖有。是不可思議。何者。有非
<lb ed="X" n="0058a09"/><lb ed="R101" n="0331a15"/>偏有。有卽中空。擧一卽三。言三卽一。是故結初。云
<lb ed="X" n="0058a10"/><lb ed="R101" n="0331a16"/>不思議<note place="inline">初明初門不可思議竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058a1013" cb:place="inline">△二明四門圓融無礙。</p>
<lb ed="X" n="0058a11"/><lb ed="R101" n="0331a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0058a1101"><l>初門卽三三卽一</l><l>非一非三又非四</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0058a12"/><lb ed="R101" n="0331a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0058a1201">初門。謂有門。三門。謂空等。言有門卽空等二門。空
<lb ed="X" n="0058a13"/><lb ed="R101" n="0331b01"/>等三門卽有一門也。問。卽義云何。答。今以觀配。令
<lb ed="X" n="0058a14"/><lb ed="R101" n="0331b02"/>義可見。且觀一念心有。卽有門。卽假觀。觀一念心
<lb ed="X" n="0058a15"/><lb ed="R101" n="0331b03"/>空。卽空門。卽空觀。觀一念心亦有一空。卽雙亦門。
<lb ed="X" n="0058a16"/><lb ed="R101" n="0331b04"/>卽雙照觀。觀一念心非有非空。卽雙非門。卽雙遮
<lb ed="X" n="0058a17"/><lb ed="R101" n="0331b05"/>觀。初門旣施三觀。三門豈不施三。施觀旣同。門豈
<lb ed="X" n="0058a18"/><lb ed="R101" n="0331b06"/>有別。故曰初門卽三三卽一也。或曰。施觀旣同。門
<lb ed="X" n="0058a19"/><lb ed="R101" n="0331b07"/>何四別答。天然之理故。入道不同故。悉檀因緣故。
<lb ed="X" n="0058a20"/><lb ed="R101" n="0331b08"/>非一非三又非四者。在三望一。一卽是三。一則非
<lb ed="X" n="0058a21"/><lb ed="R101" n="0331b09"/>一也。在一對三。三卽是一。三則非三也。三一互非。
<lb ed="X" n="0058a22"/><lb ed="R101" n="0331b10"/>四門何在。門旣不立。觀亦靡施。唯一法界。卓爾獨
<lb ed="X" n="0058a23"/><lb ed="R101" n="0331b11"/>存。行者於斯盡心宜矣<note place="inline">初能通門竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058a2315" cb:place="inline">△二所通理二。初
<lb ed="X" n="0058a24"/><lb ed="R101" n="0331b12"/>理具。二結歎。初中二。初喩。二法。今初。</p>
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0058b" n="0058b"/>
<lb ed="X" n="0058b01"/><lb ed="R101" n="0331b13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0058b0101"><l>一二三四指一月</l><l>四點似別惟一空</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b02"/><lb ed="R101" n="0331b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0058b0201">四指者。如衆翳人不識天月。明眼者以指指之。翳
<lb ed="X" n="0058b03"/><lb ed="R101" n="0331b15"/>薄者一指便識。稍厚者或二或三。甚者須四方見。
<lb ed="X" n="0058b04"/><lb ed="R101" n="0331b16"/>四指似別。月則一也。故曰一二三四指一月。點空
<lb ed="X" n="0058b05"/><lb ed="R101" n="0331b17"/>喩者亦爾。四指四點。以喩四門。一月一空。以喩法
<lb ed="X" n="0058b06"/><lb ed="R101" n="0331b18"/>界。指點雖異。空月不殊。以喩門門不一。法界理同。
<lb ed="X" n="0058b07"/><lb ed="R101" n="0332a01"/>故曰四點似別惟一空耳。須知法一喩二。意不徒
<lb ed="X" n="0058b08"/><lb ed="R101" n="0332a02"/>然。月喩法界之圓明。空喩法界之常徧。圓明常徧
<lb ed="X" n="0058b09"/><lb ed="R101" n="0332a03"/>三世十方。豎徹橫窮。豈可思議。指喩文出大經。義
<lb ed="X" n="0058b10"/><lb ed="R101" n="0332a04"/>不同彼。彼以金錍刮目之後。示之以指。詢諸翳人。
<lb ed="X" n="0058b11"/><lb ed="R101" n="0332a05"/>爲見不耶。以至二指三指。指喩諦理。此指指月。指
<lb ed="X" n="0058b12"/><lb ed="R101" n="0332a06"/>喩圓門。又楞嚴指月。指喩言敎。所謂言同意別。理
<lb ed="X" n="0058b13"/><lb ed="R101" n="0332a07"/>實天殊。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058b1304" cb:place="inline">△二法。</p>
<lb ed="X" n="0058b14"/><lb ed="R101" n="0332a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0058b1401"><l>門門一一爲法界</l><l>攝一切法皆無餘</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b15"/><lb ed="R101" n="0332a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0058b1501">門門。卽四門。門門不爲別事。一一皆爲法界而設
<lb ed="X" n="0058b16"/><lb ed="R101" n="0332a10"/>也。如喩中一指二指三四指。不爲其諸。皆爲月指。
<lb ed="X" n="0058b17"/><lb ed="R101" n="0332a11"/>法界。亦云法性。亦云中道。亦云實相。一法異名耳。
<lb ed="X" n="0058b18"/><lb ed="R101" n="0332a12"/>所謂般若是一法。佛說種種名。攝一切法皆無餘
<lb ed="X" n="0058b19"/><lb ed="R101" n="0332a13"/>者。一切法。卽三千法。攝者。不獨有門攝一切法。三
<lb ed="X" n="0058b20"/><lb ed="R101" n="0332a14"/>門皆攝一切法。皆者。三門也。無餘者。不約三千。攝
<lb ed="X" n="0058b21"/><lb ed="R101" n="0332a15"/>則不盡。今約一念具收諸法。故曰無餘。問。四門攝
<lb ed="X" n="0058b22"/><lb ed="R101" n="0332a16"/>相云何。答。一念心起。三千性相一時起。則有門法
<lb ed="X" n="0058b23"/><lb ed="R101" n="0332a17"/>界。攝一切法無餘也。一念心滅。三千性相一時滅。
<lb ed="X" n="0058b24"/><lb ed="R101" n="0332a18"/>則空門法界。攝一切法無餘也。一念心亦起亦滅。
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0058c" n="0058c"/>
<lb ed="X" n="0058c01"/><lb ed="R101" n="0332b01"/>三千性相一時亦起亦滅。則雙亦門法界。攝一切
<lb ed="X" n="0058c02"/><lb ed="R101" n="0332b02"/>法無餘也。一念心非起非滅。三千性相一時非起
<lb ed="X" n="0058c03"/><lb ed="R101" n="0332b03"/>非滅。則雙非門法界。攝一切法無餘也。若識一念
<lb ed="X" n="0058c04"/><lb ed="R101" n="0332b04"/>攝法如此。則根根塵塵攝法亦如此。蓋此一念。爲
<lb ed="X" n="0058c05"/><lb ed="R101" n="0332b05"/>修行之要。故約此說。若廣說者。無法不攝也。問。具
<lb ed="X" n="0058c06"/><lb ed="R101" n="0332b06"/>攝何別。答。約理曰具。約事曰攝。具如水具波性。攝
<lb ed="X" n="0058c07"/><lb ed="R101" n="0332b07"/>如波還卽水。問。若爾。水卽體也。波卽用也。波還卽
<lb ed="X" n="0058c08"/><lb ed="R101" n="0332b08"/>水。卽攝用歸體。豈同理具耶。答。荆谿云。並由理具。
<lb ed="X" n="0058c09"/><lb ed="R101" n="0332b09"/>方有事用。須知事用全體是理。何一用而非法界
<lb ed="X" n="0058c10"/><lb ed="R101" n="0332b10"/>也。旣皆法界。用用皆體。故攝卽具。具還是攝。下文
<lb ed="X" n="0058c11"/><lb ed="R101" n="0332b11"/>云誰知法界具足法。卽結歎此文。故知法界攝法。
<lb ed="X" n="0058c12"/><lb ed="R101" n="0332b12"/>卽是法界具法也。若爾。何不言具而言攝耶。曰。表
<lb ed="X" n="0058c13"/><lb ed="R101" n="0332b13"/>圓詮故。理自爾故<note place="inline">初理具竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058c1312" cb:place="inline">△二結歎。</p>
<lb ed="X" n="0058c14"/><lb ed="R101" n="0332b14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0058c1401"><l>不以妙假有門觀</l><l>誰知法界具足法</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0058c15"/><lb ed="R101" n="0332b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0058c1501">假卽是有。有卽是假。假非偏假。故曰妙假。法界。卽
<lb ed="X" n="0058c16"/><lb ed="R101" n="0332b16"/>有門法界也。法者。三千法也。法界爲能具。三千爲
<lb ed="X" n="0058c17"/><lb ed="R101" n="0332b17"/>所具。雖離四句。能所且分。故曰法界具足法。又所
<lb ed="X" n="0058c18"/><lb ed="R101" n="0332b18"/>具三千。各各互具。皆名法界。俱曰三千。此理天然。
<lb ed="X" n="0058c19"/><lb ed="R101" n="0333a01"/>情無情具。昧者不覺。故曰誰知。因修妙觀。洞達法
<lb ed="X" n="0058c20"/><lb ed="R101" n="0333a02"/>界具足諸法。故曰不以等<note place="inline">二所通理竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058c2016" cb:place="inline">△三觀卽境。觀
<lb ed="X" n="0058c21"/><lb ed="R101" n="0333a03"/>者。卽前所謂能通門之觀也。境者。卽前所謂所通
<lb ed="X" n="0058c22"/><lb ed="R101" n="0333a04"/>理之理也。卽者。能所互融之謂。何者。以由三德秘
<lb ed="X" n="0058c23"/><lb ed="R101" n="0333a05"/>藏。爲理爲門爲觀故也。前之門觀。與理自不相礙。
<lb ed="X" n="0058c24"/><lb ed="R101" n="0333a06"/>今之所以復卽者。恐有未悟。猶存能所。故今卽之。
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0059a" n="0059a"/>
<lb ed="X" n="0059a01"/><lb ed="R101" n="0333a07"/>泯前門理。門理旣泯。獨一法性圓明自若也。然此
<lb ed="X" n="0059a02"/><lb ed="R101" n="0333a08"/>先以觀卽境。文二。初明修證妙。二明修證粗。今初。</p>
<lb ed="X" n="0059a03"/><lb ed="R101" n="0333a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059a0301"><l>聞思修證無不妙</l><l>心能觀此體具故</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0059a04"/><lb ed="R101" n="0333a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059a0401">聞思修者。能修之慧。卽三慧也。證者。所證之位。卽
<lb ed="X" n="0059a05"/><lb ed="R101" n="0333a11"/>地位也。體者。所觀之境。卽三諦也。觀者。能觀之觀。
<lb ed="X" n="0059a06"/><lb ed="R101" n="0333a12"/>卽三觀也。全由三德秘藏之理。爲諦爲觀爲慧爲
<lb ed="X" n="0059a07"/><lb ed="R101" n="0333a13"/>位。旣皆三德。一一圓融。故聞思修證。無一不妙。聞
<lb ed="X" n="0059a08"/><lb ed="R101" n="0333a14"/>無不妙者。聞卽名字。卽初隨喜品觀。師云。隨喜何
<lb ed="X" n="0059a09"/><lb ed="R101" n="0333a15"/>法。所謂妙法。妙法者。卽是心也。妙心體具。如如意
<lb ed="X" n="0059a10"/><lb ed="R101" n="0333a16"/>珠。此心卽空卽假卽中。普賢云。心聞洞十方。心旣
<lb ed="X" n="0059a11"/><lb ed="R101" n="0333a17"/>能聞。聞卽圓聽。故無不妙。旣曰隨喜。意必兼師。若
<lb ed="X" n="0059a12"/><lb ed="R101" n="0333a18"/>無師者。聞從誰得。感應道交。師有宣道。其如不言
<lb ed="X" n="0059a13"/><lb ed="R101" n="0333b01"/>弟子何知。不知屬理。知屬名字。又此聞慧。理合位
<lb ed="X" n="0059a14"/><lb ed="R101" n="0333b02"/>位皆有。如解脫月請金剛藏說十地等。又讀誦等
<lb ed="X" n="0059a15"/><lb ed="R101" n="0333b03"/>四。理合各說。聞慧語寬。隨喜文收。思無不妙者。思
<lb ed="X" n="0059a16"/><lb ed="R101" n="0333b04"/>三千法卽空假中。若中下之流。聞而不思。上根之
<lb ed="X" n="0059a17"/><lb ed="R101" n="0333b05"/>者。必加思究。能思所思卽心具故。思惟路絕。心雖
<lb ed="X" n="0059a18"/><lb ed="R101" n="0333b06"/>無緣。三千實相炳然齊現。故無不妙。修無不妙者。
<lb ed="X" n="0059a19"/><lb ed="R101" n="0333b07"/>以三觀慧觀心具法卽空假中。卽空故伏見思惑。
<lb ed="X" n="0059a20"/><lb ed="R101" n="0333b08"/>卽假故伏塵沙惑。卽中故伏無明惑。五住頓伏。觀
<lb ed="X" n="0059a21"/><lb ed="R101" n="0333b09"/>行位成。見思若斷。相似位證。分斷無明。分眞位得。
<lb ed="X" n="0059a22"/><lb ed="R101" n="0333b10"/>無明斷盡。究竟成佛。觀雖屬修。修全在性。全性起
<lb ed="X" n="0059a23"/><lb ed="R101" n="0333b11"/>修。修還照性。修性不二。故無不妙。證無不妙者。如
<lb ed="X" n="0059a24"/><lb ed="R101" n="0333b12"/>大品云四十二字門。阿字卽具四十一字功德。字
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0059b" n="0059b"/>
<lb ed="X" n="0059b01"/><lb ed="R101" n="0333b13"/>字之中。具具皆爾。故今圓位。亦復如之。所謂一證
<lb ed="X" n="0059b02"/><lb ed="R101" n="0333b14"/>一切證。一切證一證。位若非性。何能位位相收自
<lb ed="X" n="0059b03"/><lb ed="R101" n="0333b15"/>在若此。以其相收自在。故無不妙。或曰。大品止云
<lb ed="X" n="0059b04"/><lb ed="R101" n="0333b16"/>四十二字以況四十二位。所謂十住十行十迴向
<lb ed="X" n="0059b05"/><lb ed="R101" n="0333b17"/>十地等妙。豈二凡亦圓具耶。曰。若十信不具。何六
<lb ed="X" n="0059b06"/><lb ed="R101" n="0333b18"/>根淨見大千界。若五品不具。何初隨喜便稱妙法。
<lb ed="X" n="0059b07"/><lb ed="R101" n="0334a01"/>故知位位皆具。方曰圓乘。若前後有異。便同別敎。
<lb ed="X" n="0059b08"/><lb ed="R101" n="0334a02"/>心能下。答也。或有問曰。何故聞思修證皆稱爲妙。
<lb ed="X" n="0059b09"/><lb ed="R101" n="0334a03"/>卽以此句答之。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059b0907" cb:place="inline">△二明修證粗三。初出非。二揀濫。
<lb ed="X" n="0059b10"/><lb ed="R101" n="0334a04"/>三斥迷。今初。</p>
<lb ed="X" n="0059b11"/><lb ed="R101" n="0334a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059b1101"><l>若止觀心不觀具</l><l>則於一觀分二家</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0059b12"/><lb ed="R101" n="0334a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059b1201">他宗但觀心性淸淨。不觀心具諸法。心不具法。則
<lb ed="X" n="0059b13"/><lb ed="R101" n="0334a07"/>心外有法明矣。心外有法。法不具心明矣。法不具
<lb ed="X" n="0059b14"/><lb ed="R101" n="0334a08"/>心。心不具法。故於一心分心分法。豈非一觀而分
<lb ed="X" n="0059b15"/><lb ed="R101" n="0334a09"/>二家。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059b1503" cb:place="inline">△二揀濫。</p>
<lb ed="X" n="0059b16"/><lb ed="R101" n="0334a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059b1601"><l>一家觀門異諸說</l><l>諸說雖異觀自一</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0059b17"/><lb ed="R101" n="0334a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059b1701">大經云。正因佛性。了因佛性。緣因佛性。一家所譚。
<lb ed="X" n="0059b18"/><lb ed="R101" n="0334a12"/>一曰性體。卽正因佛性也。二曰性量。卽了因佛性
<lb ed="X" n="0059b19"/><lb ed="R101" n="0334a13"/>也。三曰性具。卽緣因佛性也。具卽是假。假卽空中。
<lb ed="X" n="0059b20"/><lb ed="R101" n="0334a14"/>秪一法相。有茲三義。所謂會之彌分。派之常合。雖
<lb ed="X" n="0059b21"/><lb ed="R101" n="0334a15"/>一一徧。亦無所在。不同他宗秪談眞如隨緣作差
<lb ed="X" n="0059b22"/><lb ed="R101" n="0334a16"/>別法。差別謂九法界也。不隨緣時則無差別。無差
<lb ed="X" n="0059b23"/><lb ed="R101" n="0334a17"/>別謂眞如一性也。今家則不然。三千之體。隨緣起
<lb ed="X" n="0059b24"/><lb ed="R101" n="0334a18"/>三千之用。不隨緣時。三千宛然。故差別法。與體不
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0059c" n="0059c"/>
<lb ed="X" n="0059c01"/><lb ed="R101" n="0334b01"/>二。是故一家觀門異諸說也。諸說雖異。法常法爾。
<lb ed="X" n="0059c02"/><lb ed="R101" n="0334b02"/>法豈被談而隨乎談異也。故觀自一。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059c0215" cb:place="inline">△三斥迷又
<lb ed="X" n="0059c03"/><lb ed="R101" n="0334b03"/>二。初斥迷墮。二出所以。今初。</p>
<lb ed="X" n="0059c04"/><lb ed="R101" n="0334b04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059c0401"><l>彼迷一心具諸法</l><l>墮在通別次第中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c05"/><lb ed="R101" n="0334b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059c0501">他宗不知心具法故。墮通墮別。墮通者。惟知體一
<lb ed="X" n="0059c06"/><lb ed="R101" n="0334b06"/>切法空。空不卽假。故墮通也。墮別者。從假入空。從
<lb ed="X" n="0059c07"/><lb ed="R101" n="0334b07"/>空入假。從空入中。中不卽邊。故墮別也。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059c0716" cb:place="inline">△二出所
<lb ed="X" n="0059c08"/><lb ed="R101" n="0334b08"/>以。</p>
<lb ed="X" n="0059c09"/><lb ed="R101" n="0334b09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX57p0059c0901"><l>次第而生次第斷</l><l>豈知十界本來一</l>
<lb ed="X" n="0059c10"/><lb ed="R101" n="0334b10"/><l>三千本一亦如是</l><l>皆非世數可分別</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c11"/><lb ed="R101" n="0334b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059c1101">他宗謂眞如不守自性。隨染淨緣。造十法界。故曰
<lb ed="X" n="0059c12"/><lb ed="R101" n="0334b12"/>次第生。夫欲成佛。須壞九界。以次第觀翻破三惑。
<lb ed="X" n="0059c13"/><lb ed="R101" n="0334b13"/>方成佛果。故曰次第斷。今家不然。以三惑全體是
<lb ed="X" n="0059c14"/><lb ed="R101" n="0334b14"/>性惡法門。故不須斷。又九法界亦全體是性德。故
<lb ed="X" n="0059c15"/><lb ed="R101" n="0334b15"/>不須壞。彼不知此。烏知十界本來是一。此宗灼然
<lb ed="X" n="0059c16"/><lb ed="R101" n="0334b16"/>洞照千如。故用卽體。三千相是世數。故可分別。三
<lb ed="X" n="0059c17"/><lb ed="R101" n="0334b17"/>千性非世數。故不可分別。故云爾耳<note place="inline">三觀卽境竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059c1720" cb:place="inline">△四
<lb ed="X" n="0059c18"/><lb ed="R101" n="0334b18"/>境卽觀三。初明具體。二明具人。三明具宗。初中三。
<lb ed="X" n="0059c19"/><lb ed="R101" n="0335a01"/>初境觀。二指示。三功能。今初。</p>
<lb ed="X" n="0059c20"/><lb ed="R101" n="0335a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059c2001"><l>妙境元無空假中</l><l>而亦不離空假中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c21"/><lb ed="R101" n="0335a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059c2101">境卽三諦也。觀卽境故。故曰元無。境卽觀故。故曰
<lb ed="X" n="0059c22"/><lb ed="R101" n="0335a04"/>不離。境觀不二。故稱爲妙。有人掃蕩一切不立。卽
<lb ed="X" n="0059c23"/><lb ed="R101" n="0335a05"/>此上句也。無此下句。不墮偏倒與。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059c2314" cb:place="inline">△二指示。</p>
<lb ed="X" n="0059c24"/><lb ed="R101" n="0335a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059c2401"><l>空卽是心假是色</l><l>非色非心名曰中</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0060a" n="0060a"/>
<lb ed="X" n="0060a01"/><lb ed="R101" n="0335a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0060a0101">心。指一念心也。一念無相。並畢竟空。故空。色。指三
<lb ed="X" n="0060a02"/><lb ed="R101" n="0335a08"/>千色也。無法不備。並如來藏。故假。中。指色心不一
<lb ed="X" n="0060a03"/><lb ed="R101" n="0335a09"/>不異。並是法界。故中。此空假中。語似分張。並皆相
<lb ed="X" n="0060a04"/><lb ed="R101" n="0335a10"/>卽。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0060a0402" cb:place="inline">△三功能。</p>
<lb ed="X" n="0060a05"/><lb ed="R101" n="0335a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0060a0501"><l>色心絕處中體現</l><l>於一一法體皆具</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0060a06"/><lb ed="R101" n="0335a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0060a0601">色心絕。是雙遮。一一具。是雙照。雙遮故中體獨露。
<lb ed="X" n="0060a07"/><lb ed="R101" n="0335a13"/>雙照故法相並彰。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0060a0708" cb:place="inline">△二明具人。</p>
<lb ed="X" n="0060a08"/><lb ed="R101" n="0335a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0060a0801"><l>凡夫心具卽佛具</l><l>取著不圓則不具</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0060a09"/><lb ed="R101" n="0335a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0060a0901">一一法具。豈獨聖人。凡夫秪是佛心中十界之一。
<lb ed="X" n="0060a10"/><lb ed="R101" n="0335a16"/>佛亦秪是凡夫心中十界之一。論其修證。則有分
<lb ed="X" n="0060a11"/><lb ed="R101" n="0335a17"/>滿。論其心具。則無差別。故凡夫心具。卽是佛具。但
<lb ed="X" n="0060a12"/><lb ed="R101" n="0335a18"/>不可取著。取著兩邊及中。卽非圓敎。烏得而具。何
<lb ed="X" n="0060a13"/><lb ed="R101" n="0335b01"/>則。前三敎諦。分裂偏小。故不具法。若後圓敎。無法
<lb ed="X" n="0060a14"/><lb ed="R101" n="0335b02"/>不備。偏圓修證。不可同年而語也。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0060a1414" cb:place="inline">△三明具宗。</p>
<lb ed="X" n="0060a15"/><lb ed="R101" n="0335b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0060a1501"><l>惟一具字顯今宗</l><l>入此宗者甚希有</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0060a16"/><lb ed="R101" n="0335b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0060a1601">上句讚法。下句讚人。古師云。只一具字。彌顯今宗。
<lb ed="X" n="0060a17"/><lb ed="R101" n="0335b05"/>故曰惟一具字顯今宗也。當知他宗惟談法性。法
<lb ed="X" n="0060a18"/><lb ed="R101" n="0335b06"/>性之談。是今性體性量。彼闕性具。是故今宗超勝
<lb ed="X" n="0060a19"/><lb ed="R101" n="0335b07"/>於彼。入此宗者。名爲頓人。圓頓之人。言行直截。法
<lb ed="X" n="0060a20"/><lb ed="R101" n="0335b08"/>輪轉處。誰嬰其鋒。如師子吼。誰不腦裂。故歎此人
<lb ed="X" n="0060a21"/><lb ed="R101" n="0335b09"/>甚希有也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0060a22"/><lb ed="R101" n="0335b10"/><p xml:id="pX57p0060a2201">瓘公。宋人也。作有門頌。垂五百年矣。太史開之
<lb ed="X" n="0060a23"/><lb ed="R101" n="0335b11"/>馮公諄諄於是。命余爲之解。二公用心不殊。且
<lb ed="X" n="0060a24"/><lb ed="R101" n="0335b12"/>五百年。將非再來者與。是月六日閣筆故叙。</p>
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0060b" n="0060b"/>
<lb ed="X" n="0060b01"/><lb ed="R101" n="0335b13"/>
<lb ed="X" n="0060b02"/><lb ed="R101" n="0335b14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>三千有門頌略解<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb ed="X" n="0060b03"/>
<lb ed="X" n="0060b04"/>
<lb ed="X" n="0060b05"/>
<lb ed="X" n="0060b06"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 954-A 附瑩中居士與明智法師書</cb:mulu><head>No. 954-A
<lb ed="X" n="0060b07"/><lb ed="R101" n="0335b16"/> 附瑩中居士與明智法師書</head>
<lb ed="X" n="0060b08"/>
<lb ed="X" n="0060b09"/><lb ed="R101" n="0335b17"/><p xml:id="pX57p0060b0901">瓘頓首再拜上啓南湖延慶堂上講主明智大師。
<lb ed="X" n="0060b10"/><lb ed="R101" n="0335b18"/>人回伏奉書敎。獲審道體安隱無惱。下懷良慰。向
<lb ed="X" n="0060b11"/><lb ed="R101" n="0336a01"/>承寄示觀音玄義幷記。且荷開發妙旨以袪愚蔽。
<lb ed="X" n="0060b12"/><lb ed="R101" n="0336a02"/>深佩提獎之意。感德無<anchor xml:id="nkr_note_add_0060b1201" n="0060b1201"/><anchor xml:id="beg0060b1201" n="0060b1201"/>已<anchor xml:id="end0060b1201"/>。有門頌。<anchor xml:id="nkr_note_add_0060b1202" n="0060b1202"/><anchor xml:id="beg0060b1202" n="0060b1202"/>但<anchor xml:id="end0060b1202"/>隨順古意。過
<lb ed="X" n="0060b13"/><lb ed="R101" n="0336a03"/>蒙<anchor xml:id="nkr_note_add_0060b1301" n="0060b1301"/><anchor xml:id="beg0060b1301" n="0060b1301"/>采<anchor xml:id="end0060b1301"/>覽。仰見法師收簡自在。來諭云以有題之。恐
<lb ed="X" n="0060b14"/><lb ed="R101" n="0336a04"/>鈍者不領。誠如所慮。然智者以有門爲圓門之相。
<lb ed="X" n="0060b15"/><lb ed="R101" n="0336a05"/>又謂此相四門皆妙無粗。若有門爲法界。攝一切
<lb ed="X" n="0060b16"/><lb ed="R101" n="0336a06"/>法。況復三門。法相平等。無復優劣。是故若論具足
<lb ed="X" n="0060b17"/><lb ed="R101" n="0336a07"/>佛法。則見思假。卽法界也。若論法性因緣。則第一
<lb ed="X" n="0060b18"/><lb ed="R101" n="0336a08"/>義。亦因緣也。故此妙門。以有召之。卽生死之有。是
<lb ed="X" n="0060b19"/><lb ed="R101" n="0336a09"/>實相之有。一切法趣有。有卽法界。出法界外。更無
<lb ed="X" n="0060b20"/><lb ed="R101" n="0336a10"/>可論。此卽止觀有門之大旨。而前書妙假之意也。
<lb ed="X" n="0060b21"/><lb ed="R101" n="0336a11"/>有未領者。亦當以妙假之義開曉之耳。智者解大
<lb ed="X" n="0060b22"/><lb ed="R101" n="0336a12"/>經之語云。因滅無明。則得熾然三菩提燈。卽有門
<lb ed="X" n="0060b23"/><lb ed="R101" n="0336a13"/>也。有門卽是妙假。妙假卽是有門。其或未領。則於
<lb ed="X" n="0060b24"/><lb ed="R101" n="0336a14"/>此有門不能無惑。然而前病後藥。無兩有也。病去
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0060c" n="0060c"/>
<lb ed="X" n="0060c01"/><lb ed="R101" n="0336a15"/>惑亡。則有門豁矣。一指二指三指。不待更說。然則
<lb ed="X" n="0060c02"/><lb ed="R101" n="0336a16"/>有之一門。純妙無粗。具足萬善。豈非三千之性乎。
<lb ed="X" n="0060c03"/><lb ed="R101" n="0336a17"/>所云此之三千。性是中理。不當有無。有無自爾。茲
<lb ed="X" n="0060c04"/><lb ed="R101" n="0336a18"/>乃古師詮具之微言也。自非深領其旨。未易解此。
<lb ed="X" n="0060c05"/><lb ed="R101" n="0336b01"/>夫三千也者。世間之數也。若三千性。則離世間矣。
<lb ed="X" n="0060c06"/><lb ed="R101" n="0336b02"/>離而復卽。卽而復離。不一不異。非有非無。三千而
<lb ed="X" n="0060c07"/><lb ed="R101" n="0336b03"/>一。一而三千。此不可思議數。卽是不可思議境。若
<lb ed="X" n="0060c08"/><lb ed="R101" n="0336b04"/>觀若智。俱不思議。此數卽是止觀。故三千性卽中
<lb ed="X" n="0060c09"/><lb ed="R101" n="0336b05"/>理。此境卽是此數。故中理卽三千性。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0060c0901" n="0060c0901"/><anchor xml:id="beg0060c0901" n="0060c0901"/>但<anchor xml:id="end0060c0901"/>三千。則
<lb ed="X" n="0060c10"/><lb ed="R101" n="0336b06"/>是一切一切法耳。一切法<anchor xml:id="nkr_note_add_0060c1001" n="0060c1001"/><anchor xml:id="beg0060c1001" n="0060c1001"/>但<anchor xml:id="end0060c1001"/>有名字。何能具乎。若
<lb ed="X" n="0060c11"/><lb ed="R101" n="0336b07"/>一切法性。則本具矣。故三千卽是一切法。一切法
<lb ed="X" n="0060c12"/><lb ed="R101" n="0336b08"/>性卽是三千性也。此性不當有無。有無自爾。夫不
<lb ed="X" n="0060c13"/><lb ed="R101" n="0336b09"/>當有無者。泯妙外之一執也。有無自爾者。開離執
<lb ed="X" n="0060c14"/><lb ed="R101" n="0336b10"/>之一妙也。於有爲妙有。於無爲眞無。眞無則空而
<lb ed="X" n="0060c15"/><lb ed="R101" n="0336b11"/>不空。妙有則有而不有。有無自爾。非有無也。在假
<lb ed="X" n="0060c16"/><lb ed="R101" n="0336b12"/>則假具。在空別空具。在中則中具。無不在。無不具
<lb ed="X" n="0060c17"/><lb ed="R101" n="0336b13"/>也。然則妙假之有。豈情有乎。假不待空。泯絕無對。
<lb ed="X" n="0060c18"/><lb ed="R101" n="0336b14"/>說有說無。皆不待絕。今乃設有待之言。讚歎妙假
<lb ed="X" n="0060c19"/><lb ed="R101" n="0336b15"/>之說。豈免爲巧度之所訶乎。且一念心起。則有三
<lb ed="X" n="0060c20"/><lb ed="R101" n="0336b16"/>千世間之相。國土一千。則山河大地是也。五陰世
<lb ed="X" n="0060c21"/><lb ed="R101" n="0336b17"/>間一千。則染淨一切色心是也。衆生世間一千。則
<lb ed="X" n="0060c22"/><lb ed="R101" n="0336b18"/>六凡四聖假名是也。一念心起。三千性相一時起。
<lb ed="X" n="0060c23"/><lb ed="R101" n="0337a01"/>一念心滅。三千性相一時滅。念外無一毫法可得。
<lb ed="X" n="0060c24"/><lb ed="R101" n="0337a02"/>法外無一毫念可得。此乃本住不遷。不遷者。中理
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0061a" n="0061a"/>
<lb ed="X" n="0061a01"/><lb ed="R101" n="0337a03"/>圓明之體。此體如理爲念。其壽無量。非得命根。亦
<lb ed="X" n="0061a02"/><lb ed="R101" n="0337a04"/>無連持。本無名字。而不失諸名。名其國曰<name role="" type="person">極樂國</name>。
<lb ed="X" n="0061a03"/><lb ed="R101" n="0337a05"/>名其身曰阿彌陀。身土交參。融乎一妙。故能使說
<lb ed="X" n="0061a04"/><lb ed="R101" n="0337a06"/>法之音。不離彼土。而廣長舌相。具足周徧。其具如
<lb ed="X" n="0061a05"/><lb ed="R101" n="0337a07"/>是。是體具乎。是性具乎。是佛具乎。是衆生具乎。若
<lb ed="X" n="0061a06"/><lb ed="R101" n="0337a08"/>有能知具彼之樂者。其有不願往生者乎。向實際
<lb ed="X" n="0061a07"/><lb ed="R101" n="0337a09"/>之中。要在不往而往。於方便之內。何妨去<anchor xml:id="nkr_note_add_0061a0701" n="0061a0701"/><anchor xml:id="beg0061a0701" n="0061a0701"/>已<anchor xml:id="end0061a0701"/>還來。
<lb ed="X" n="0061a08"/><lb ed="R101" n="0337a10"/>機熟緣深。定須成辦。此瓘之有得於祖意者也。瓘
<lb ed="X" n="0061a09"/><lb ed="R101" n="0337a11"/>屛迹丹丘。老病待盡。千里相望。淨願不隔。更祈慈
<lb ed="X" n="0061a10"/><lb ed="R101" n="0337a12"/>蔭。以師法見攝而終敎之。未由會面以究盡此旨。
<lb ed="X" n="0061a11"/><lb ed="R101" n="0337a13"/>風臨但極瞻嚮之切。瓘頓首再拜上啓。</p>
<lb ed="X" n="0061a12"/><lb ed="R101" n="0337a14"/><p xml:id="pX57p0061a1201">鑰舊讀了翁集。見有門頌一篇。莫知其旨。有二沙
<lb ed="X" n="0061a13"/><lb ed="R101" n="0337a15"/>門來扣門。袖出有門頌眞績及與明智講主論此
<lb ed="X" n="0061a14"/><lb ed="R101" n="0337a16"/>頌二帖。讀之恍然。因問天台敎觀之說。始知智者
<lb ed="X" n="0061a15"/><lb ed="R101" n="0337a17"/>大師所說四門。一曰有門。一曰空門。一曰亦空亦
<lb ed="X" n="0061a16"/><lb ed="R101" n="0337a18"/>有門。一曰非空非有門。其實一可貫四。四實歸一。
<lb ed="X" n="0061a17"/><lb ed="R101" n="0337b01"/>公之爲有門頌。蓋謂此也。近世士大夫。用力不及
<lb ed="X" n="0061a18"/><lb ed="R101" n="0337b02"/>前輩。秪如學佛。僅能涉獵楞嚴圓覺淨名等經及
<lb ed="X" n="0061a19"/><lb ed="R101" n="0337b03"/>傳燈語錄。以資談辨。若唐之梁補闕諸公。本朝楊
<lb ed="X" n="0061a20"/><lb ed="R101" n="0337b04"/>文公楊無爲張無盡及了翁輩。皆留心敎觀。深入
<lb ed="X" n="0061a21"/><lb ed="R101" n="0337b05"/>其趣。讀此頌及書。可以知其所造之實。惟公忠言
<lb ed="X" n="0061a22"/><lb ed="R101" n="0337b06"/>大節。照映千載。身罹百謫視生死如旦晝。平時學
<lb ed="X" n="0061a23"/><lb ed="R101" n="0337b07"/>問自得之效。固自應爾。方在丹丘時。逆境尤多。而
<lb ed="X" n="0061a24"/><lb ed="R101" n="0337b08"/>心地泰然。深入不二法門。公之學佛得力。豈易測
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0061b" n="0061b"/>
<lb ed="X" n="0061b01"/><lb ed="R101" n="0337b09"/>哉。二沙門欲刊石以傳之人。謹書諸後。以歸之妙
<lb ed="X" n="0061b02"/><lb ed="R101" n="0337b10"/>珣了怡二沙門之名云。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0061b03"/>
<lb ed="X" n="0061b04"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 954-B 慶元二年中秋四明樓鑰題</cb:mulu><head>No. 954-B
<lb ed="X" n="0061b05"/><lb ed="R101" n="0337b11"/> 慶元二年中秋四明樓鑰題</head>
<lb ed="X" n="0061b06"/>
<lb ed="X" n="0061b07"/><lb ed="R101" n="0337b12"/><p xml:id="pX57p0061b0701">士大夫當患難則學佛。得志則有用夏變夷之說。
<lb ed="X" n="0061b08"/><lb ed="R101" n="0337b13"/>蓋於佛無所得也。了翁有門頌。其於佛有所得歟。
<lb ed="X" n="0061b09"/><lb ed="R101" n="0337b14"/>攻媿其知之者歟。</p>
<lb ed="X" n="0061b10"/>
<lb ed="X" n="0061b11"/>
<lb ed="X" n="0061b12"/><lb ed="R101" n="0337b15"/><p xml:id="pX57p0061b1201">景定二年正月二十八日天台法照爲四明學子
<lb ed="X" n="0061b13"/><lb ed="R101" n="0337b16"/>可登題於月桂峯下</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0061b14"/>
<lb ed="X" n="0061b15"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 954-C 又附馮太史請解有門頌書</cb:mulu><head>No. 954-C
<lb ed="X" n="0061b16"/><lb ed="R101" n="0337b17"/> 又附馮太史請解有門頌書</head>
<lb ed="X" n="0061b17"/>
<lb ed="X" n="0061b18"/><lb ed="R101" n="0337b18"/><p xml:id="pX57p0061b1801">武林一別。聞問杳然。不審比日道體何似。震旦國
<lb ed="X" n="0061b19"/><lb ed="R101" n="0338a01"/>中天台種子。惟師一人。不可不自愛。倘藥餌之暇。
<lb ed="X" n="0061b20"/><lb ed="R101" n="0338a02"/>望一思有門頌註惠敎爲感。卽日秋序。涼風動幃。
<lb ed="X" n="0061b21"/><lb ed="R101" n="0338a03"/>浮生過客閃眼無常。我輩幸受法熏。倘一蹉過。與
<lb ed="X" n="0061b22"/><lb ed="R101" n="0338a04"/>庸人何異。願師珍重。作我輩津梁。尊恙良<anchor xml:id="nkr_note_add_0061b2201" n="0061b2201"/><anchor xml:id="beg0061b2201" n="0061b2201"/>已<anchor xml:id="end0061b2201"/>。更祈
<lb ed="X" n="0061b23"/><lb ed="R101" n="0338a05"/>振錫以慰渴想。風便馳此不多。</p><p xml:id="pX57p0061b2313" cb:place="inline">七月一日弟子夢
<lb ed="X" n="0061b24"/><lb ed="R101" n="0338a06"/>禎和南</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0061c" n="0061c"/>
<lb ed="X" n="0061c01"/>
<lb ed="X" n="0061c02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 954-D 又附有門頌略解序</cb:mulu><head>No. 954-D
<lb ed="X" n="0061c03"/><lb ed="R101" n="0338a07"/> 又附有門頌略解序</head>
<lb ed="X" n="0061c04"/>
<lb ed="X" n="0061c05"/><lb ed="R101" n="0338a08"/><p xml:id="pX57p0061c0501">宋時天台之敎盛行。無論僧徒。卽號爲士大夫者。
<lb ed="X" n="0061c06"/><lb ed="R101" n="0338a09"/>類能言之。今觀陳瑩中先生所撰有門頌。抑何言
<lb ed="X" n="0061c07"/><lb ed="R101" n="0338a10"/>約義辦也。今相去僅四五百年。而海內緇流。無能
<lb ed="X" n="0061c08"/><lb ed="R101" n="0338a11"/>擧天台一字一義者。況士大夫乎。妙峰覺法師奮
<lb ed="X" n="0061c09"/><lb ed="R101" n="0338a12"/>然爲鳴陽孤鳳。幾二十年。講者或竊笑。斥爲異物。
<lb ed="X" n="0061c10"/><lb ed="R101" n="0338a13"/>而法師益精其說。不爲動。今則稍習矣。海內賢士
<lb ed="X" n="0061c11"/><lb ed="R101" n="0338a14"/>大夫。或有起而助法師者矣。惜余非其人也。因請
<lb ed="X" n="0061c12"/><lb ed="R101" n="0338a15"/>法師出有門頌略解行於世。以聳動今之士大夫。
<lb ed="X" n="0061c13"/><lb ed="R101" n="0338a16"/>台敎中興。在此一擧。余日望之。</p>
<lb ed="X" n="0061c14"/><lb ed="R101" n="0338a17"/><p xml:id="pX57p0061c1401">萬曆甲申長至日<name role="" type="person">翰林院</name>編修敎觀弟子馮夢禎
<lb ed="X" n="0061c15"/><lb ed="R101" n="0338a18"/>謹撰</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0061c16"/>
<lb ed="X" n="0061c17"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 954-E 刻三千有門頌解後序</cb:mulu><head>No. 954-E
<lb ed="X" n="0061c18"/><lb ed="R101" n="0338b01"/> 刻三千有門頌解後序</head>
<lb ed="X" n="0061c19"/>
<lb ed="X" n="0061c20"/><lb ed="R101" n="0338b02"/><p xml:id="pX57p0061c2001">北齊大師。得龍樹中論之道。一傳于南岳。再傳于智
<lb ed="X" n="0061c21"/><lb ed="R101" n="0338b03"/>者。而後敎觀始著。權實理明。解行俱妙眞可謂傳佛
<lb ed="X" n="0061c22"/><lb ed="R101" n="0338b04"/>心印。冠<g ref="#CB00746">𦋐</g>羣宗者矣。唐有荆谿。宋有四明。咸稱中興
<lb ed="X" n="0061c23"/><lb ed="R101" n="0338b05"/>敎主。故使居士宰官。同服甘露。梁肅陳瓘。皆其人也。
<lb ed="X" n="0061c24"/><lb ed="R101" n="0338b06"/>元明以來。此道不振。或有敎無觀。如貧數寶。或有觀
<pb ed="X" xml:id="X57.0954.0062a" n="0062a"/>
<lb ed="X" n="0062a01"/><lb ed="R101" n="0338b07"/>無敎。以凡濫聖。神廟初年。妙峰老人起而唱之。一齊
<lb ed="X" n="0062a02"/><lb ed="R101" n="0338b08"/>衆楚。傅不勝咻。開之馮居士乃力請解有門頌以爲
<lb ed="X" n="0062a03"/><lb ed="R101" n="0338b09"/>士君子風。妙師辭達理瑩。遂使緇素翕然向化。于今
<lb ed="X" n="0062a04"/><lb ed="R101" n="0338b10"/>又六十年。古板不可復覩。予念重闢草萊。實賴妙師
<lb ed="X" n="0062a05"/><lb ed="R101" n="0338b11"/>開之二大士力。故復較梓以報法恩。幷附瑩中上明
<lb ed="X" n="0062a06"/><lb ed="R101" n="0338b12"/>智書。庶可互相發明。讀者苟知介爾有心。卽是不思
<lb ed="X" n="0062a07"/><lb ed="R101" n="0338b13"/>議有。卽是妙假。卽是圓敎初門。卽是法界。具足三千
<lb ed="X" n="0062a08"/><lb ed="R101" n="0338b14"/>諸法無欠無餘。豈非直指人心見性成佛。豈非不思
<lb ed="X" n="0062a09"/><lb ed="R101" n="0338b15"/>議境。圓具九法。成一大乘。不生退屈。不生上慢者耶。
<lb ed="X" n="0062a10"/><lb ed="R101" n="0338b16"/>噫。苟不讀此。安知三大五小之妙。苟不精熟三大五
<lb ed="X" n="0062a11"/><lb ed="R101" n="0338b17"/>小。亦安知此頌此解之妙也哉。</p>
<lb ed="X" n="0062a12"/><lb ed="R101" n="0338b18"/><p xml:id="pX57p0062a1201">古吳後學　智旭　拜識</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0055b1101" to="#end0055b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0056b2301" to="#end0056b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0057c1601" to="#end0057c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0057c1701" to="#end0057c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0060b1201" to="#end0060b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0060b1202" to="#end0060b1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0060b1301" to="#end0060b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0060c0901" to="#end0060c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0060c1001" to="#end0060c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0061a0701" to="#end0061a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0061b2201" to="#end0061b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0055b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0055b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0056b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0056b2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0057c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0057c1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0057c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0057c1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0060b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0060b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0060b1202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0060b1202">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0060b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0060b1301">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0060c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0060c0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0060c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0060c1001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0061a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0061a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0061b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0061b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>